เรากำลัง “ฟัง” กันอยู่ในระดับไหน? รู้จัก 4 ระดับของการฟัง

Article

September 1, 2026

เรากำลัง “ฟัง” กันอยู่ในระดับไหน? รู้จัก 4 ระดับของการฟัง

การนั่งฟังคนคนเดียวกัน ไม่ได้หมายความว่าเราจะ “ฟังเขา” ในแบบเดียวกันเสมอไป รู้จัก 4 ระดับของการฟัง ตั้งแต่ Downloading, Factual Listening, Empathic Listening ไปจนถึง Generative Listening ที่อาจเปิดพื้นที่ให้ความคิดและความเป็นไปได้ใหม่เกิดขึ้นจากบทสนทนา

ขณะที่ เรากำลังนั่งฟังคน ๆ เดียวกัน

แต่ไม่ได้แปลว่าเรากำลัง “ฟังเขา” ในแบบเดียวกันตลอดเวลา

‍

บางครั้งเราฟัง แล้วคิดในใจว่า

“อ๋อ เรื่องนี้รู้อยู่แล้ว”

‍

บางครั้งเราเริ่มได้ยินข้อมูลใหม่

ที่ต่างจากสิ่งที่เราเคยคิด

‍

บางครั้งเราไม่ได้เพียงเข้าใจว่าเขา “พูดอะไร”

แต่เริ่มมองเห็นโลกจากมุมของเขา

‍

บางครั้ง บทสนทนาหนึ่งอาจพาเราไปเจอความคิดหรือความเป็นไปได้ใหม่ที่ก่อนเริ่มคุยกันยังไม่มีใครมองเห็น

...

4 ระดับของการฟัง

Otto Scharmer จาก MIT Sloan ศึกษาการปฏิสัมพันธ์ของคนในองค์กรมานานกว่าทศวรรษ และเสนอว่าการฟังของเราสามารถเกิดขึ้นได้ใน 4 ระดับ

ระดับแรก — Downloading

เราฟังผ่านสิ่งที่เรารู้อยู่แล้ว

ได้ยินอะไรที่ตรงกับความคิดเดิมก็รู้สึกว่า

“ใช่ ฉันรู้อยู่แล้ว”

‍

ระดับที่สอง — Factual Listening

เราเริ่มเปิดรับข้อมูลที่แตกต่างจากสิ่งที่ตัวเองรู้หรือเชื่อ

แทนที่จะฟังเพื่อยืนยันความคิดเดิม เราเริ่มสนใจว่า

“มีอะไรที่ฉันยังไม่รู้?”

‍

ระดับที่สาม — Empathic Listening

จุดสนใจเริ่มเคลื่อนจากโลกของเรา

ไปสู่โลกของคนตรงหน้า

ไม่ใช่แค่เข้าใจข้อมูล แต่พยายามมองสถานการณ์ผ่านสายตาของเขา และเชื่อมโยงกับประสบการณ์ของเขาจากข้างใน

‍

และ ระดับที่สี่ — Generative Listening

ไม่ใช่เพียง “ฟังให้เก่งขึ้น”

แต่เป็นการฟังด้วยความเปิดกว้างมากพอที่จะทำให้ บางสิ่งที่ยังไม่เคยมีมาก่อนเกิดขึ้นจากบทสนทนา

อาจเป็นความคิดใหม่

ทางออกใหม่

หรือมุมมองที่ทำให้ทั้งสองฝ่ายเห็นสิ่งต่าง ๆ ไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป

‍

Scharmer อธิบายระดับนี้ว่าเป็นการเชื่อมต่อกับ “emerging future” ความเป็นไปได้ใหม่ที่กำลังก่อตัวขึ้น

ทั้ง 4 ระดับนี้เกิดขึ้นได้

โดยที่เรายังนั่งอยู่ตรงหน้า และดูเหมือนกำลังฟังเหมือนกันทุกระดับ

สิ่งที่ต่างกันคือ

เรากำลังฟังจากตรงไหน

ฟังจากสิ่งที่ตัวเองรู้อยู่แล้ว

ฟังเพื่อค้นพบสิ่งที่ยังไม่รู้

ฟังจากโลกของคนตรงหน้า

หรือเปิดพื้นที่ให้สิ่งใหม่เกิดขึ้นจากบทสนทนา

‍

Deep Listening: Building a Listening Culture

ในหลักสูตร Deep Listening: Building a Listening Culture ของ PMAT ก็มีการเรียนรู้เรื่อง 4 ระดับการฟัง ในกรอบของ The 7L Deep Listening Model เพื่อให้ผู้เรียนได้สังเกตตัวเองว่า

ตอนนี้เรากำลังฟังอยู่ในระดับไหน?

และอะไรที่เรายังไม่ได้ยิน

แม้คนตรงหน้ากำลังพยายามบอกเราอยู่

...

Deep Listening: Building a Listening Culture

1-Day Intensive Workshop | The 7L Deep Listening Model

วิทยากร คุณกกกร (โก้โก้) เบญจาธิกูล

Facilitator, Volunteer Listener, Artist

ผู้มีประสบการณ์ด้านการรับฟังผู้คนและออกแบบกระบวนการเรียนรู้มากกว่า 10 ปี